​Himalaja shihet për herë të parë nga India pas 30 vjetësh

Periskopi.com Lajme

Për herë të parë pas 30 vjetësh malet Himalaje janë të dukshme që nga disa pjesë të Indisë, pas rënies së ndotjes së ajrit prej kufizimeve të epidemisë së koronavirusit.

Rënia e niveleve të ndotjes së ajrit prej kufizimit të aktivitetit ka bërë që banorët e krahinës Punjab të Indisë rreth 200 km larg Himalaja, të mbushin mediat sociale me pamje të maleve legjendare, me maja të mbuluara me dëborë.

Ish-lojtari i kriketit Harbhajan Singh tha se ai kishte parë Himalaja nga shtëpia e tij për herë të parë ndonjëherë.

Ai paralajmëroi për ‘treguesin e qartë të ndikimit që ndotja ka pasur në natyrë’.

India ka një popullsi prej rreth 1.4 miliard njerëz dhe vitin e kaluar kryesoi diagramet si qytetet më të ndotura në botë sipas IQAIR.

Por bllokimi i rreptë i 21 ditëve në vend do të thotë që më pak makina dhe biznese janë në veprim, dhe nivelet e ndotje s janë zvogëluar.

Një përdorues tjetër që e përshkroi pamjen nga Punjab si “Vetëm mahnitëse” ndërsa shikonte malet Himalaje nga çatia e tij.

Bordi Qendror i Ndotjes i Indisë tha se bllokimi në shkallë vendi ka rezultuar në përmirësim të ndjeshëm të cilësisë së ajrit në vend.

India, gjatë shumicës së vitit, regjistron një kufi pesë herë më të lartë – 100mg/m3 – sesa kufiri global i sigurt, sipas SBS News.

Zotat e vjedhur të Nepalit

Periskopi.com Lajme

Që prej vitit 1980, autoritetet e Nepalit vlerësojnë se dhjetëra mijëra objekte antike janë vjedhur nga hajdutët.

Vargjet e maleve të thata dhe të shkreta në Mustang të Nepalit janë shumë të largëta.

Ata dëshirojnë të hyjnë në rajonin e Himalajave, mënyra më e mirë është përdorimi i automjeteve malore, raportoi “Al Jazeera”, transmeton Periskopi.

Por terreni i shkretë nuk i ndalë hajdutët e artit për të vjedhur thesarin e rajonit.

Në tregun global, statujat himalajane kushtojnë miliona dollarë. Por nepalezët, që jetojnë me zotat e tyre u janë vjedhur.

Disa prej këtyre objekteve antike është edhe perëndia e fshehur në kupë bakri. Tashi Bista është një relikt tjetër që vendasit e respektojnë shumë dhe daton që prej shekullit të 14.

Autoritetet në Nepal kanë arritur të konfiskojnë më shumë se 100 objekte antike në një dyqan në Kathmandu në maj të këtij viti./Periskopi/

A monk reveals intricately crafted gods hidden inside a copper stupa in Namygal Monastery in Mustang, Nepal. These rare idols are highly sought after by thieves, and the monastery has been forced to lock them away for safekeeping. [Steve Chao/Al Jazeera]

 

Tashi Bista examines ancient armour discarded in a hallway in a monastery built into a cliff in Mustang, Nepal. Tashi, a local Mustang resident, has fought for years to stop the theft of antiquities from his region.  The piece lies beside 14th century shields and body armour. [Steve Chao/Al Jazeera]

Life-sized 'Dharmapalas' are exposed by sunlight in a hidden room inside an ancient monastery in Mustang, Nepal. These 'protective deities' are meant to keep monasteries and the residents around them safe from harm. However, with thieves stealing many idols from places of worship, monks are praying for protection for the deities themselves. [Steve Chao/Al Jazeera]

Rocks cover holes in the walls of ancient stupas in Samdaling, Nepal. Thieves broke through the walls to steal valuable Buddhist artefacts put there by Buddhist worshippers. On the international black market, these artefacts can be sold for hundreds of thousands of dollars. [Steve Chao/Al Jazeera]

Clay prayer moulds and ancient 14th century fabric are all that remain in a stupa broken into by thieves in Samdaling, Nepal. While no inventories were ever kept, it’s believed that these stupas held copper and bronze statues of Buddha worth hundreds of thousands of dollars on the international black market. [Steve Chao/Al Jazeera]

Young monks try to follow along during a worship practice in Lo Manthang, Mustang. As more idols are stolen from religious sites, many fear that Buddhism and a traditional way of life in these remote Himalayan regions is under threat – especially for a young generation that is growing up without many of the idols that their ancestors worshipped. [Steve Chao/Al Jazeera]

Buddhist monks worship on a hilltop in Mustang, Nepal. With a rising number of thefts at monasteries in this remote region, monks are praying for greater protection of their gods. [Steve Chao/Al Jazeera]

Authorities in Nepal hold a press conference displaying more than 100 antiquities seized in a raid of three antique shops in Kathmandu in May. The raid was initiated by information provided by 101 East’s investigation into illegal antique sales. [Steve Chao/Al Jazeera]

Fierce images confront visitors to an ancient monastery built into the cliffs of a valley in Mustang, Nepal. The intimidating symbols have done little to stop thieves from breaking in and stealing statues and other idols – considered gods in the Tibetan faith. [Steve Chao/Al Jazeera]

In a bid to deter thieves, monks in Nepal’s Namgyal Monastery paint over the faces of their gods. Copper and bronze statues are highly sought after by international collectors, who at times employ thieves to steal them from religious places of worship. [Steve Chao/Al Jazeera]

Chime Gurung, a Buddhist monk, shows Tashi Bista an ancient manuscript written in pure gold at a monastery in Lo Manthang, Nepal. Its sister book is believed to have been stolen from a stupa. This manual was saved. [Steve Chao/Al Jazeera]

Anomalija akullnajore: Çfarë po ndodh me akujt e Karakorumit në Pakistan?

Periskopi.com Lajme

Një model meteorologjik i veçantë karakterizon akujt e Karakorum-it, një regres që këta akuj pësojnë në të gjithë botën.

Ndërsa akujt e Groelandës, Alaskës, Norvegjisë dhe të Andeve, Antarktida dhe Himalaja humbin volum vit pas viti, ata të Karakorumit rriten me ritmin e 11 cm në vit.

Kjo dukuri u kishte shpëtuar shkencëtarëve për shkak të pamundësisë së arritjes në atë vend të rrethuar nga male të frikshme në veri të Pakistanit, mes tyre K2 që ka një lartësi prej 8611m dhe është maja e dytë më e lartë në botë.

Gjeografi kanadez Kenneth Hewitt nga universiteti Wilfrid-Laurier vizitoi disa herë rajonin në vitet 90-të dhe konstatoi që akulli jo vetëm ishte shumë, por edhe që tepronte, kjo sipas përshtypjeve të tij në vitin 2005 në një studim të titulluar “Anomalia e Karakorum-it”.

Edhe pse ideja u prit me skepticizëm, imazhet e relieveve topografike të marra nga anija “Endeavour” dhe nga sateliti “Spot 5” kanë lejuar vërtetësinë. Një studim i mëpasshëm i Sarah Kapnick-ut, shkencëtare për shkencat atmosferike dhe oqeanografike nga universiteti i Prinstonit, të publikuar në revistën “Nature Geoscience” sjell një shpjegim për këtë veçanti të akujve të këtij sistemi malor të vendosur në perëndim të Himalajave.

Pasi analizoi të dhënat e temperaturave dhe të reshjeve në vargmalet e vijëmësisë që shënojnë kufijtë mes Kinës, Pakistanit, Indisë dhe Nepalit- Karakorum, Himalaja qendrore dhe juglindore, Kapnick dhe ekipi i saj kostatuan se në Karakorum bie më shumë reshje dëbore gjatë dimrit dhe jo shumë gjatë musoneve të pranverë-verës, periudhë në të cilën bie dëborë në Himalaje.

Këto reshje të prodhuara kur temperaturat janë shumë të ulëta afër pikës së ngrirjes kontribuojnë në akumulimin e një sasie të madhe akulli të fortë dhe rezistent.

Sipas Kapnic-ut nëse ndryshimet klimaterike do të vazhdojnë me prirjet aktuale, Karakorum-i do të preket edhe ai nga ky ndryshim. Nuk duhet harruar se akujt e këtij vargmali së bashku me ato të Himalajave janë rezerva kryesore e ujërave të ëmbla për miliona njerëz në vendet aziatike. / bota.al