Ky shekull i takon Azisë – Mbetet të shihet a do të jetë paqësor

Pierre Haski Op-Ed

Një ndryshim i madh ekonomik dhe strategjik po ndodh në Lindje, i cili do të sjellë pasoja jetëgjata. Kohët e fundit, një shënim i Forumit Ekonomik Botëror theksonte një fakt domethënës: në vitin 2020 ekonomitë aziatike do të tejkalojnë ato të pjesës tjetër të botës.

Për të kuptuar domethënien e kësaj deklarate, mjafton të mendojmë për atë që Kina dhe India, dy gjigandët në zhvillim të Azisë, përfaqësonin në ekonominë botërore deri tridhjetë ose dyzet vjet më parë. Por Pekini dhe Nju Delhi nuk janë vetëm.

Sapo kam kaluar disa ditë në Seul, ku qeveria e Koresë së Jugut ka njoftuar se do të kërkojë të braktisë statusin e një vendi jo të industrializuar brenda Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT), një shenjë e përparimit të rëndësishëm, të arritur pas një lufte shkatërrimtare. Koreja e Jugut, dikur një “tigër aziatik” në zhvillim, është bërë sot një fuqi udhëheqëse industriale.

Rritje e shpenzimeve ushtarake

Ky përparim ekonomik i rajonit aziatik nuk na befason më. Kemi pasur kohë të mësohemi me të, dhe sot shohim që Azia po i tejkalon të gjitha parashikimet. Por është në nivelin e rivalitetit strategjik që Azia ka hyrë tani në një kontekst të një pasigurie të madhe, sepse është pikërisht këtu, në zonën që ne tani e quajmë “Indo-Paqësori”, ku po luhen marrëdhëniet e fuqive të shekullit njëzetë mes SHBA dhe Kinës, por edhe në nivel global. Në këtë shfaqje, gjithësecili luan rolin e vet, përfshirë Francën, e cila kërkon të afirmojë një strategji paralele, por të ndryshme nga ajo e Uashingtonit në Indopaqësor.

Një aspekt që nuk duhet anashkaluar është se shpenzimet ushtarake në rajon po rriten më shpejt se sa edhe në Lindjen e Mesme. Arsyet e fërkimeve, nga ana tjetër, nuk mungojnë: nga ishujt e militarizuar në Detin e Kinës së Jugut deri në fatin e Tajvanit, nga kufiri midis Kinës dhe Indisë deri në ishujt që diskutohen mes Pekinit dhe Tokios, nga bomba e Kim Jong-un në Korenë e Veriut deri në projektet bërthamore amerikane, ruse dhe kineze.

Vladimir Putini, kohët e fundit njoftoi se Rusia po punon me Kinën për të zbatuar një sistem zbulimi të sulmeve me raketa, për Pekinin, një fushë në të cilën Moska është në pararojë. Sistemi do të forcojë mbrojtjet kineze kundër raketave balistike ndërkontinentale ose atyre të hedhura nga nëndetëset, natyrisht amerikane. Eshtë demonstrimi i pestë se aleanca Sino-Ruse është më e qëndrueshme dhe e fortë, se sa mund të mendohet nga shumëkush.

Asnjë plan për çtensionim

Shtetet e Bashkuara, nga ana e tyre, do të donin të vendosnin në Azi një lloj rakete të ndaluar deri më tani nga traktati i forcave bërthamore me rreze të mesme (Inf), një traktat i kritikuar kohët e fundit nga administrata Trump, që theksoi nevojën e vendosjes së këtyre raketave për të ruajtur një avantazh strategjik ndaj Kinës dhe Koresë së Veriut. Çmimi i këtij zhvillimi, në planet e Uashingtonit, duhet të paguhet nga Aleatët. Kështu që Koreja e Jugut, pasi kishte rinegociuar kontributin e saj për shkak të pranisë së 28.500 ushtarëve amerikanë në territorin e saj (plus 8 përqind, për 890 milion dollarë), u ftua nga Uashingtoni që të kontribuojë në mbrojtjen e zonës së Indo-Paqësorit në tërësi, në shumën e tepruar prej pesë miliardë dollarësh në vit.

Vatrat e tensionit në rajon po shtohen, dhe askush nuk është në gjendje të propozojë, apo edhe të mendojë, një plan për të ndaluar përshkallëzimin dhe garantuar sigurinë rajonale. Shekulli ynë ndoshta do të jetë shekulli “aziatik”. Mbetet për t’u parë nëse do të jetë edhe paqësor.

OBS – Bota.al

Beteja për Internetin: 100 vjet më vonë, betejat me tastierë

Pierre Haski Op-Ed

Njëqind vjet më parë, luftimet bëheshin në llogore. Ndërsa sot, luftohet prapa tastierës së një kompjuteri. Pra, nuk është rastësi që më 12 nëntor në Paris, të nesërmen e përfundimit të Luftës së Parë Botërore, u hap Forumi mbi qeverisjen e Internetit, një samit vjetor që ka vazhduar të organizohet që nga viti 2006 dhe bashkon gjithë lojtarët e mëdhenj globalë në industri: qeveritë, kompanitë private, shoqërinë civile.

Duke filluar nga Emmanuel Macron dhe Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, tema e këtij viti do të jetë “besimi në internet”, elementi që më shumë se çdo tjetër është humbur në botën online, tridhjetë vjet pas lindjes së internetit në mbarë botën.

Idealizmi i etërve themelues i ka lënë gradualisht rrugë të urrejtjes, manipuluesve, rrezikut të konflikteve të reja dhe për sulmeve të hacker-ëve. Sot interneti përmbledh kontradiktat e botës: është një hapësirë ​​për mësim dhe shkëmbim, por edhe një univers i bërë nga përplasje dhe rreziqe.

Dy internete të ndarë

Një nga rreziqet më të mëdha është sigurisht një kthesë autoritare e teknologjisë. Interneti është qeverisur që nga fillimi me procedura të quajtura “multi-aktorë”, sipas zhargonit teknik. Në thelb, përkufizimi i rregullave dhe kuadri i rregullave bëhet me bashkëpunimin e të gjitha palëve të përfshira, duke përfshirë individët privatë dhe shoqërinë civile. Askush nuk mund ta imponojë ligjin e tij në rrjet.

Kina, e cila është bërë një nga gjigantët e teknologjisë në botë, ka një vizion të ndryshëm dhe i jep shtetit një rol qendror në rregullim, me rrezikun e pashmangshëm të censurës. Kjo është ajo që po ndodh në Pekin, ku kontrolli mbi internetin është më i rreptë se në çdo vend tjetër në botë. Javën e kaluar, Kina organizoi një samit alternativ për të promovuar “modelin kinez”.

Në këtë ritëm mund të gjendemi me dy internete të ndryshm,  njëri i hapur dhe tjetri i mbyllur, në kundërshtim me botën pa pengesa të imagjinuar në fillim.

Rreziku tjetër, më i njohur, është ai që buron nga pushteti i madh që sot është në duar të kompanive të mëdha të sektorit, Google, Apple, Facebook dhe Amazon, që kohët e fundit janë gjendur nën nëj rrebesh kritikash.

Për këtë arsye Tim Berners Lee, një prj krijuesve të internetit, sapo ka nisur një projekt të ri me emrin Inrupt, për të decentralizuar rrjetin dhe për t’u kthyer përdoruesve kontrollin e të dhënave të tyre personale.

Analiza e Berners Lee është pa apel: “Rrjeti është shndërruar në një makinë që prodhon padrejtësi dhe ndarje, i ndikuar prej forcave të fuqishme që e shfrytëzojnë për të imponuar agjendën e tyre”.

I përdorur nga më shumë se gjysma e popullsisë së botës, Interneti zë tashmë një vend shumë të rëndësishëm në jetën tonë, e si pasojë nuk mund të lihet në dorë të forcave të tregut. Ky duhet të jetë mesazhi qendror i Forumit të Parisit.