Bie franga në Zvicër si pasojë e tarifave amerikane 39%, bizneset në panik

Zvicra është zyrtarisht me pushim të premten për festën kombëtare të vendit. Por shumë vëzhgues të tregut janë detyruar të rikthehen në zyrat e tyre për shkak të lajmit të natës që vendi është goditur nga një tarifë 39% nga Shtëpia e Bardhë.

Kjo erdhi si një tronditje për shtetin alpin. Treguesit në shtypin zviceran tregonin se vendi ishte afër arritjes së një marrëveshjeje paraprake të ngjashme me ato të nënshkruara nga Bashkimi Evropian, Mbretëria e Bashkuar dhe Japonia, që vendosën tarifa bazë mes 10% dhe 15%. Në vend të kësaj, Zvicra ka marrë një nga normat më të larta të tarifave që i është dhënë ndonjë vendi.

Kjo është me rëndësi të madhe, pasi SHBA përbën rreth një të gjashtën e eksporteve totale të Zvicrës. Bizneset morën frymë lirisht në prill kur vendi shmangu planet fillestare për një tarifë 31%, duke marrë përkohësisht një taksë 10% si shumica e vendeve të tjera.

Deri të enjten vonë, tarifat e reja për dhjetëra vende që ende nuk kanë rënë dakord për një marrëveshje tregtare me SHBA-në pritet të hyjnë në fuqi më 7 gusht. Duke pasur parasysh precedentët e vendosur nga Presidenti amerikan Donald Trump për ndryshime të minutës së fundit dhe marrëveshje në kufi të afateve, ekziston ende mundësi që situata të ndryshojë.

Një tjetër mundësi lehtësimi erdhi ndërkohë që Departamenti Federal Zviceran për Çështjet Ekonomike i tha agjencisë Reuters të premten se kupton që tarifa 39% nuk do të përfshijë sektorin farmaceutik, i cili veçmas po përjeton luhatje për shkak të komenteve të fundit të Trump mbi çmimet e barnave. CNBC ka kontaktuar Shtëpinë e Bardhë për një koment.

‘Të tronditur’

Mes pasigurisë, reagimet të premten ishin në masë dërrmuese negative.

Këshilli Federal i Zvicrës tha se kishte “keqardhje të thellë që, pavarësisht progresit në bisedimet dypalëshe dhe qasjes shumë konstruktive të Zvicrës që në fillim, SHBA synon të vendosë tarifa shtesë të njëanshme mbi importet nga Zvicra.” Ai shtoi se vazhdon të kërkojë një “zgjidhje të negociuar” dhe është në kontakt me autoritetet amerikane.

Shoqata e industrisë përpunuese, Swissmem, tha tarifa 39% do të godiste rëndë industrinë teknologjike, eksportet dhe rrjedhimisht gjithë vendin, duke theksuar se çdo frang i dytë që futet në ekonomi vjen nga tregtia e jashtme.

“Jam i tronditur. Këto tarifa nuk kanë asnjë bazë racionale dhe janë arbitrare. Ky vendim vë në rrezik dhjetëra mijëra vende pune në industri,” tha drejtori i grupit, Stefan Brupbacher.

Beat Wittmann, kryetar dhe partner në Porta Advisors, tha se lajmi ishte një goditje “shkatërruese” për ekonominë dhe bizneset zvicerane.

“SHBA po udhëheq një luftë tarifash të njëanshme dhe të paparashikueshme, dhe kjo paparashikueshmëri shton një prim të rrezikut në asetet financiare,” tha ai përmes një emaili. “Kjo do të çojë në dobësimin e ekonomisë zvicerane, frangës zvicerane dhe tregut të aksioneve, veçanërisht në sektorin jetik të eksporteve.”

Qeveria zvicerane duhet të pranojë se koha e “selektimit, përjashtimeve dhe marrëveshjeve të veçanta” ka përfunduar, sidomos për shtetet e vogla dhe shumë të ekspozuara, shtoi Wittmann.

Eksportet kryesore zvicerane përfshijnë produkte kimike dhe farmaceutike, orë dhe bizhuteri, çokollata, gurë të çmuar dhe elektronikë.

Adrian Prettejohn, ekonomist për Evropën në Capital Economics, tha në një shënim se një tarifë 39% do të ulte rreth 0.6% të PBB-së së Zvicrës — ose më shumë nëse përfshihet sektori farmaceutik — por ai priste që ajo të negociohej më poshtë.

Meqë tregu i aksioneve zvicerane është i mbyllur për shkak të ditës kombëtare, treguesit po vijnë nëpërmjet kanaleve të tjera si performanca e kompanisë britanike Watches of Switzerland, e cila ra pothuajse 9% në transaksionet e mëngjesit.

Në një shënim të së premtes drejtuar klientëve, analistët e bankës investuese Jefferies përmendën këtë kompani, së bashku me Richemont dhe Swatch Group, si ndër ato që do të goditen më fort nga ky lajm, veçanërisht krahasuar me pritshmëritë e mëparshme. Por ata shtuan se data e fillimit më 7 gusht lë hapësirë për “shumë ndryshime dhe rregullime të minutës së fundit”.