Irani ekzekuton mundësin kampion 19-vjeçar

Regjimi i Mojtaba Khameneit vari Saleh Mohammadi-n të enjten, një atlet i cili kishte vazhduar të përfaqësonte vendin e tij ndërkombëtarisht dhe i cili po mbahej nën akuzat për përfshirje të dyshuar në protestat që tronditën kombin janarin e kaluar, transmeton Periskopi.

Ekzekutimi, në të cilin u vranë edhe shtetasit iranianë Mehdi Ghasemi dhe Saeed Davoudi, pasoi një proces gjyqësor të shënuar nga polemika të forta dhe akuza për parregullsi.

Autoritetet iraniane pohojnë se tre burrat ishin përgjegjës për vrasjen e dy oficerëve të policisë gjatë demonstratave më 8 janar në qytetin e Qom-it, mes tensioneve sociale në rritje të formuara nga lufta që tani përfshin Iranin, Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.

Sipas versionit zyrtar të publikuar nga agjencia kombëtare e lajmeve Mizan, ata vepruan në koordinim dhe ishin të armatosur me thika, në atë që regjimi e përshkruan si pjesë të përgjigjes së tij ndaj akteve të dhunshme gjatë protestave.

Megjithatë, organizatat dhe aktivistët e të drejtave të njeriut e kundërshtojnë kategorikisht këtë rrëfim.

Amnesty International Iran deklaroi se të riut iu mohua “një mbrojtje e përshtatshme dhe u detyrua të bënte rrëfime”, ndërsa Iran Human Rights thotë se deklaratat vetë-inkriminuese u morën nën presion.

Organizata nënvizon se gjykata i hodhi poshtë ankesat e vetë Mohammadi-t, pasi ai tha se ishte torturuar dhe madje e tërhoqi rrëfimin e tij para gjyqtarëve.

Rasti ka ringjallur kritikat mbi përdorimin e dënimit me vdekje në Iran dhe mbi mungesën e një procesi të rregullt ligjor në rastet e lidhura me mospajtimin. Të Drejtat e Njeriut në Iran këmbëngulin se procedurat nuk arritën të përmbushnin standardet minimale të drejtësisë dhe denoncon mungesën e provave përfundimtare, kufizimet në aksesin në këshilltarë të pavarur ligjorë dhe mungesën e çdo mundësie të vërtetë për të apeluar dënimin.

Nima Far, një aktiviste iraniane e të drejtave të njeriut dhe atlete, beson se ekzekutimi ishte pjesë e një strategjie frikësimi. “Ekzekutimi i tij ishte një vrasje e hapur politike, pjesë e modelit të Republikës Islamike për të synuar atletët për të shtypur mospajtimin dhe për të terrorizuar shoqërinë”, tha ai në vërejtjet e raportuara nga rrjeti amerikan Fox News. Sipas tij, veprime të tilla nuk janë të izoluara, por përbëjnë pjesë të një modeli që synon të dërgojë një mesazh parandalues ​​për publikun, veçanërisht për figurat publike si atletët.

Far gjithashtu kritikoi reagimin ndërkombëtar dhe, në veçanti, atë të institucioneve sportive. “IOC dhe UWW duhet të kishin ndërhyrë me forcë me ultimatume publike… në vend që të mbështeteshin në diplomaci të qetë joefektive”, i tha ai Fox News, duke bërë thirrje për masa më të ashpra, siç është përjashtimi i Iranit nga garat ndërkombëtare nëse nuk ndalen ekzekutimet e atletëve dhe protestuesve.

Mundësi i ri, i cili kishte fituar një medalje bronzi në vitin 2024 në Kupën Saytiyev të mbajtur në Krasnoyarsk të Rusisë, argumentoi gjatë gjyqit se nuk kishte marrë pjesë në aktet për të cilat akuzohej dhe se, në kohën e krimit, ai ndodhej në shtëpinë e një të afërmi. Kjo alibi u refuzua nga gjykata, e cila e bazoi dënimin në rrëfimin e tij fillestar dhe në dëshminë e dëshmitarëve okularë të supozuar, sipas të Drejtave të Njeriut të Iranit, në një rast në të cilin Mohammadi u shpall “fajtor për vrasje dhe për kryerjen e veprimeve operative në emër të Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara” dhe për “armiqësi kundër Zotit”.

Raporte të ndryshme tregojnë për kontradikta edhe mbi mënyrën se si u ekzekutua dënimi. Ndërsa disa burime tregojnë se varja u krye në publik, të tjerë pohojnë se në fund të fundit u zhvillua brenda një burgu në Qom. Sidoqoftë, ekzekutimi u krye vetëm disa orë pasi Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara kishte kërkuar që ai të pezullohej, një apel që autoritetet iraniane nuk e morrën parasysh.

Çështja ka shkaktuar një valë reagimesh brenda bashkësisë ndërkombëtare dhe midis figurave nga bota e sportit. Sipas Fox News, aktivistët dhe atletët iranianë në mërgim kishin bërë thirrje, por pa sukses, që ekzekutimi të ndalej, duke paralajmëruar për rrezikun me të cilin përballet Mohammadi. Aktivistja Masih Alinejad tha në mediat sociale se regjimi kishte shkelur premtimet e mëparshme për të ndaluar ekzekutimet e protestuesve dhe nënvizoi rëndësinë e kontekstit në të cilin ndodhi vdekja e të riut.

Organizatat e të drejtave të njeriut paralajmërojnë për një rritje të ekzekutimeve pas arrestimeve masive të kryera gjatë protestave të janarit të kaluar. Sipas të Drejtave të Njeriut në Iran, numri i vdekjeve të konfirmuara pas protestave është më shumë se 3,400. Burime të tjera të pavarura sugjerojnë se shifra reale mund të kalojë 30,000.

Kujtimi i precedentëve si ai i mundësit Navid Afkari, i ekzekutuar në vitin 2020 pavarësisht presionit ndërkombëtar, përforcon perceptimin se sporti është bërë një arenë veçanërisht e ndjeshme për shtypje. Vdekja e Mohammadit shihet si një simbol i ashpërsisë së reagimit të regjimit ndaj çdo forme mospajtimi, në një vend ku mundja është gjithashtu një nga sportet më emblematike.