Pse harta e Zyrës Ovale luajti rol vendimtar në këndvështrimin e Trump për luftën në Ukrainë

Rusia ka pushtuar një të pestën e territorit ukrainas dhe një hartë e madhe që tregon zonat e theksuara me të kuqe është vendosur në Zyrën Ovale, si për të theksuar këtë pikë për bisedimet e Presidentit Donald Trump me Volodymyr Zelensky të hënën.

“Supozoj se të gjithë e keni parë hartën. Një pjesë e madhe e territorit është marrë, dhe ai territor është marrë”, i tha Trump Fox News të martën.

Mesazhi nga Shtëpia e Bardhë për Ukrainën është i qartë: Ajo tokë është humbur dhe është koha për të konsideruar një kompromis territorial me Vladimir Putin, ose siç e quajnë disa, shkëmbime territoriale. Ekipi i Zelensky-t kishte sjellë hartën e vet në takim, dhe lideri ukrainas tha më pas se gjatë bisedës me Trump kishte “luftuar me atë që ishte në atë hartë”, duke diskutuar “kush kontrollon çfarë, jo sipas thashethemeve, por në realitet”.

Megjithëse ndjeu se kishte bërë disa hapa për të korrigjuar përshtypjet e gabuara, deri të martën Trump e mbante të njëjtën pikëpamje. Ishte e qartë, tha ai, se forcat ruse janë “kaq qartë shumë më të fuqishme dhe nuk është se kanë ndaluar”. Kur u pyet mbi ndjenjat e liderëve evropianë lidhur me shkëmbimet territoriale, ai tha: “Tani flitet për Donbasin, por Donbasi aktualisht është… 79% i zotëruar dhe kontrolluar nga Rusia”.

Para se të fillonte lufta në lindje në 2014-ën, rajoni i pasur minerar i Donbasit përbënte rreth 16% të prodhimit ekonomik të Ukrainës. Raportohet se Putin i ka thënë Trump se dëshiron të marrë të gjithë rajonin e Donbasit si pjesë e një marrëveshjeje të gjerë paqeje, gjë që do t’i kursente liderit rus një sasi të konsiderueshme gjaku dhe pasurie.

Zelensky gjithashtu argumentoi mbi përqindjet në hartën e Shtëpisë së Bardhë që tregonte kontrollin rus në disa rajone ukrainase, duke filluar nga 99% në Luhansk dhe 76% në Donetsk të Donbasit; 73% në Zaporizhzhia dhe Kherson në juglindje; 4% në Kharkiv në veri-lindje; dhe 1% në Sumy dhe Mykolaiv. Analiza e të dhënave të fundit nga Instituti i Luftës në SHBA tregon shifra të ngjashme dhe çdo ndryshim mund të vijë nga metodologji të ndryshme, veçanërisht mbi shkallën e kontrollit rus të një zone.

Në rajonet ku Shtëpia e Bardhë sugjeron se 1% e territorit është nën kontroll rus, kjo mund të tregojë vetëm një prani të kufizuar, si në Mykolaiv në jug, ose zona ku rusët janë përjashtuar kryesisht, si në Sumy në veri. Çfarëdo të jetë shifra reale për kontrollin rus në Donetsk, qytetet fortesa Kramatorsk dhe Slovyansk në rajonin e Donetskut mbeten shtëpi për popullsi të mëdha. Zyrtarët lokalë thonë se rreth 242 mijë njerëz jetojnë në zonat e kontrolluara nga Ukraina në Donetsk dhe asnjë lider ukrainas nuk do të konsideronte të dorëzonte territorin e tij në duart e Moskës.

Megjithëse forcat ruse kanë bërë përparime në muajt e fundit, Instituti i Luftës vlerëson se marrja e pjesës së mbetur të rajonit të Donetskut do t’u merrte forcave ruse disa vjet, pas disa fushatave të vështira. Zelensky tha se harta ukrainase që tregoi Trump tregon se gjatë 1 mijë ditëve të fundit, Rusia kishte arritur të pushtonte më pak se 1% të territorit të Ukrainës. Analistët e grupit ukrainas DeepStateUA thonë se kjo përkthehet në 5,842 km² që nga nëntori 2022.

Ndërsa Rusia arriti sukses operativ në ditët e para të pushtimit të plotë, një pjesë e madhe e territorit të pushtuar më pas u lirua. Megjithatë, Rusia ka bërë përparime të pakundërshtueshme gjatë dy deri në tre muajve të fundit, edhe pse linja e frontit ka ndryshuar pak që nga muajt e parë të luftës.

Analisti i mbrojtjes Konrad Muzyka, i cili udhëheq Rochan Consulting, thotë se përparimi rus është përshpejtuar dukshëm në disa zona të lindjes, rreth Kupiansk në rajonin Kharkiv dhe Kreminna në Luhansk.

“Po shohim shumë më shumë zjarre dhe ukrainasit nuk janë në gjendje të dërgojnë zjarrfikës të mjaftueshëm për t’i fikur”, tha ai për BBC. Ai citon mungesën e fuqisë punëtore ukrainase për të mbrojtur një vijë fronti të gjatë, por edhe përdorimin në rritje të dronëve nga Rusia për të goditur ushtarët, pajisjet dhe sidomos artilerinë.

Ndërkohë, Rusia ka arritur të rekrutojë 30-35 mijë ushtarë dhe edhe me humbjet e mëdha të pësuara, ka mundur të ndërtojë rezervat e mëdha operative dhe strategjike. Megjithatë, përparimet e shpejta në zona të kufizuara të lindjes nuk janë përsëritur gjerësisht në të gjithë frontin. Një tentativë ruse për të marrë tokë 10-15 km brenda territorit të kontrolluar nga Ukraina pranë Dobropillya në Donetsk u kundërshtua me sukses nga forcat ukrainase javën e kaluar.

Edhe pse Rusia kontrollon disa xhepa toke në rajonet Sumy dhe Kharkiv, Ukraina ende ka kontroll mbi rreth 6,600 km² të Donbasit. Putin nuk ka vetëm pretendime mbi pjesë të mëdha të Ukrainës; ai ka aneksuar tashmë katër rajone dhe Krimenë, edhe pse shumë zona mbeten jashtë kontrollit të tij. Një përditësim i inteligjencës britanike vlerëson se bazuar vetëm në “përparimet graduale të fushës së betejës deri tani në 2025,” do t’i duheshin 4.4 vjet të tjerë vetëm për të marrë katër rajonet Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia dhe Kherson.

Kjo vetë shpjegon perspektivat e ndryshme të Trump dhe Zelensky kur bëhet fjalë për hartat që tregojnë vijën e frontit prej 1,200 km në Ukrainë.

“Faleminderit për hartën, nga rruga, ishte e shkëlqyer,” i tha Zelensky, pavarësisht dallimeve, “po mendoj se si ta rikthej”./Periskopi/