Irani në panikë nga rrethimi ushtark i ShBA’së, kërkon çare nga Turqia

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, do të udhëtojë për në Ankara për bisedime që synojnë parandalimin e një sulmi amerikan, ndërsa diplomatët turq kërkojnë të bindin Teheranin se duhet të ofrojë lëshime mbi programin e tij bërthamor nëse dëshiron të shmangë një konflikt potencialisht shkatërrues.

Presidenti i Turqisë, Rexhep Tajip Erdogan , propozoi një video-konferencë midis Donald Trump dhe homologut të tij iranian, Masoud Pezeshkian – lloji i diplomacisë së tensionuar që mund t’i pëlqejë udhëheqësit të SHBA-së, por do të ishte anatemë për diplomatët iranianë të kujdesshëm.

Vizita e Araghchi-t të premten vjen në sfondin e diplomacisë urgjente ndërkombëtare dhe kërcënimeve gjithnjë e më agresive nga të dyja palët. Zyrtarë të lartë të mbrojtjes dhe inteligjencës nga Izraeli dhe Arabia Saudite ishin gjithashtu në Uashington për bisedime mbi Iranin këtë javë, raportoi Axios të enjten.

Trump e ka paralajmëruar Iranin se koha po mbaron , duke u zotuar se çdo sulm i SHBA-së do të jetë i dhunshëm dhe shumë më i gjerë se ndërhyrja e SHBA-së në Venezuelë.

Irani ka mbetur sfidues, me shefin e ushtrisë, gjeneralmajorin Amir Hatami, i cili njoftoi se që nga lufta 12-ditore në qershor , Irani ka rishikuar taktikat dhe ka ndërtuar 1,000 dronë me bazë detare dhe tokësore. Ai tha se dronët dhe arsenali i gjerë i raketave balistike të Iranit mund të ofrojnë një përgjigje shkatërruese ndaj çdo sulmi. Dobësia më e madhe ushtarake e Iranit është mbrojtja e tij ajrore.

Një zyrtar i lartë iranian i tha Reuters se Irani po “përgatitej për një përballje ushtarake, ndërsa në të njëjtën kohë po përdorte kanalet diplomatike”.

Kremlini u bëri thirrje të dyja palëve të pranonin se kishte ende kohë për diplomaci, por Turqia duket se ka marrë përsipër rolin e ndërmjetësuesit kryesor, ndërsa një Lindje e Mesme gjithnjë e më e shqetësuar synon një konflikt të afërt që mund të përhapet lehtësisht në të gjithë rajonin.

Brenda Iranit, ato zëra që u kanë bërë thirrje autoriteteve të bëjnë lëshime po mbyten në një shoqëri gjithnjë e më të polarizuar, në të cilën një pjesë po kërkon që lidershipi të kundërshtojë Amerikën, dhe një tjetër është e vendosur të provokojë rrëzimin e regjimit.

Në një përpjekje për të ribashkuar një shoqëri të plagosur, presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, ka pranuar zemërimin për shtypjen e protestave duke thënë se një listë e plotë e të vrarëve në shtypjen që pasoi nga qeveria do të publikohet së bashku me familjet në zi. Por niveli aktual i mosbesimit brenda Iranit dhe fuqia e shërbimeve të sigurisë është i tillë, saqë është e dyshimtë nëse Pezeshkian do të jetë në gjendje të bindë iranianët ose vëzhguesit ndërkombëtarë se numri i të vdekurve nuk ishte në dhjetëra mijëra .

Trump nuk i ka deklaruar qartë objektivat e tij, duke pretenduar se do ta sulmonte Iranin për të mbrojtur protestuesit, por këtë javë i lidh kërcënimet e tij me programin bërthamor të vendit. Udhëheqësi amerikan duket se po përdor mundësinë e sulmeve ndaj vendeve të raketave të Iranit, si dhe grupeve të tilla si Trupat e Gardës Revolucionare Islamike, për të nënkuptuar se synon të shkaktojë rrëzimin e regjimit, ose të paktën dorëheqjen e udhëheqësit suprem, Ajatollah Ali Khamenei. Ai pretendoi se e kishte zhdukur programin bërthamor të Iranit gjatë luftës 12-ditore në qershor, megjithëse agjencitë e inteligjencës amerikane më vonë dhanë vlerësime kontradiktore për ndikimin e fushatës .

Erdogan foli me Trump të hënën në atë që u cilësua si një përpjekje për të gjetur terren të përbashkët midis Iranit dhe SHBA-së para çdo afati për sulm. Trump ka thënë se do të sulmonte Iranin për të mbrojtur protestuesit, por më pas i lidhi kërcënimet e tij me programin bërthamor të vendit. Fotografia: José Luis Magaña/AP

Në një postim të shkurtër në mediat sociale, zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane, Esmail Baghaei, tha se Araghchi do të udhëtojë për në Turqi të premten për një vizitë zyrtare. “Republika Islamike e Iranit është e vendosur të forcojë vazhdimisht marrëdhëniet me fqinjët e saj bazuar në politikën e fqinjësisë së mirë dhe interesave të përbashkëta”, tha ai.

Zyrtarët e administratës amerikane kanë këmbëngulur se Irani i kupton plotësisht kërkesat specifike të Uashingtonit në lidhje me dorëzimin e rezervave të tij të uraniumit të pasuruar shumë te një palë e tretë, përfundimin e pasurimit të uraniumit vendas, kufizimet në programin e tij të raketave dhe përfundimin e mbështetjes për grupet ndërmjetëse. Të katër këto kërkesa do të jenë të vështira për t’u pranuar nga Irani.

Duke folur për Al Jazeera, ministri i jashtëm i Turqisë, Hakan Fidan, tha: “Është gabim të sulmohet Irani. Është gabim të fillohet lufta përsëri. Irani është gati të negociojë për dosjen bërthamore.”

Ai pranoi se Irani u përball me sfida në tryezën e negociatave, duke thënë: “Mund të duket poshtëruese për ta. Do të jetë shumë e vështirë ta shpjegojnë jo vetëm për veten e tyre, por edhe për udhëheqjen. Pra, nëse mund t’i bëjmë gjërat më të tolerueshme, mendoj se kjo do të ndihmojë.”

Fidan argumentoi se Irani duhej gjithashtu t’i paraqiste një fytyrë të re Lindjes së Mesme, duke thënë se ai kishte qenë “shumë i sinqertë” me iranianët se ata “duhet të krijojnë besim në rajon [dhe] duhet t’i kushtojnë vëmendje mënyrës se si perceptohen nga vendet e rajonit”.

Fidan u takua të enjten me ambasadorin e SHBA-së në Ankara dhe përfaqësuesin special për Sirinë, Tom Barrack.

Në një përpjekje për të mbrojtur veten nga hakmarrjet iraniane, shumica e shteteve të Gjirit kanë thënë se nuk do të lejojnë që hapësira ajrore ose territori i tyre të përdoret për të sulmuar Iranin./Periskopi/