Vdekja e Ali Larijanit thellon krizën në zemër të udhëheqjes së Iranit

Sulmi ajror izraelit vrau shefin e sigurisë së Iranit, Ali Larijani, ka larguar nga puna një nga politikëbërësit më me përvojë dhe me ndikim të Republikës Islamike në një moment kritik.

Larijani nuk ishte komandant ushtarak, por ai ishte një figurë qendrore në formësimin e vendimeve strategjike të Iranit, raporton BBC, transmeton Periskopi.

Ai ishte sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare.

Zëri i tij kishte peshë në të gjithë sistemin, veçanërisht në menaxhimin e konfrontimit të Iranit me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.

Pas vrasjes së Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei më 28 shkurt, Larijani përdori një ton sfidues, duke sinjalizuar se Irani ishte i përgatitur për një konflikt të gjatë.

Vdekja e tij, e konfirmuar tani nga media shtetërore, vjen mes një fushate më të gjerë në të cilën disa zyrtarë dhe komandantë të lartë iranianë janë vrarë brenda pak javësh. Ky model sugjeron një përpjekje të vazhdueshme për të dobësuar strukturën udhëheqëse të Iranit gjatë kohës së luftës.

Pavarësisht qëndrimit të tij të ashpër kundër Perëndimit, Larijani shpesh përshkruhej brenda Iranit si pragmatist. Ai kombinoi besnikërinë ideologjike me një qasje teknokratike, duke favorizuar strategjinë e llogaritur mbi retorikën.

Ai mbeti thellësisht skeptik ndaj angazhimit me fuqitë perëndimore, por ishte gjithashtu i përfshirë në përpjekjet kryesore diplomatike, duke përfshirë edhe rolin e të dërguarit në marrëveshjen afatgjatë të bashkëpunimit të Iranit me Kinën.

Në kohën e vdekjes së tij, Larijani ishte përgjegjës për menaxhimin e tre krizave të mëdha.

E para ishte vetë lufta. Ai argumentoi se Irani duhet të përgatitej për një luftë të zgjatur dhe të zgjeronte konfliktin në të gjithë rajonin dhe më gjerë, duke përfshirë mbylljen e Ngushticës së Hormuzit.

E dyta ishte një valë trazirash të brendshme, e cila filloi me ankesa ekonomike, por shpejt u shndërrua në protesta më të gjera që kërkonin rrëzimin e Republikës Islamike. Këto u përballën me një shtypje që vrau mijëra protestues në të gjithë vendin.

E treta ishte programi bërthamor i Iranit dhe bllokimi i negociatave indirekte me Uashingtonin, të cilat të dyja ishin ndërprerë tashmë nga sulmet ushtarake.

Largimi i tij i lë këto çështje të pazgjidhura dhe i transferon ato te një pasardhës ende i panjohur që përballet me një situatë jashtëzakonisht të brishtë. Ndërsa Irani ka treguar qëndrueshmëri, pjesërisht duke ndërprerë tregjet globale të energjisë, hapësira e tij ajrore mbetet e hapur për sulme të vazhdueshme. Çdo figurë e re e lartë do të përballet me rrezikun e menjëhershëm të shënjestrimit.

Kjo mund ta zhvendosë pushtetin më tej drejt ushtrisë. Vërejtjet e fundit nga Presidenti Masoud Pezeshkian sugjerojnë se njësive të forcave të armatosura u është dhënë në mënyrë efektive autoritet i gjerë për të vepruar nëse udhëheqja e lartë është e paaftë. Në praktikë, kjo mund të nënkuptojë që vendimet të merren më shpejt, por me më pak koordinim qendror.

Ka gjithashtu shenja se udhëheqja po përpiqet të menaxhojë trashëgiminë. Irani ka vonuar njoftimet publike dhe ka mbajtur disa figura, përfshirë udhëheqësin e ri suprem Mojtaba Khamenei, kryesisht jashtë vëmendjes. Nëse kjo është për arsye sigurie apo për shkak të pasigurisë së brendshme është e paqartë.

Në afat të shkurtër, rezultati i mundshëm është një situatë më e paqëndrueshme: një qëndrim më i ashpër ushtarak në luftë dhe shtypje më e ashpër në vend.

Shefi i ushtrisë iraniane Amir Hatami ka kërcënuar gjithashtu të nisë një hakmarrje “vendimtare” për vdekjen e Larijanit.

Megjithatë, me kalimin e kohës, një sistem që vazhdon të humbasë figura të larta mund ta ketë gjithnjë e më të vështirë të funksionojë në mënyrë efektive, veçanërisht në një vend me më shumë se 90 milionë banorë.

Ndikimi i vdekjes së Larijanit, pra, nuk ka të bëjë vetëm me humbjen e një zyrtari të vetëm. Kjo thellon një krizë lidershipi që mund të ndikojë si në rrjedhën e luftës ashtu edhe në stabilitetin e vetë shtetit iranian./Periskopi